6 مرحله حیاتی برای تمیز کردن و محافظت از وسایل دندانپزشکی قبل از قرار دادن ابزار در دستگاه ضد عفونی کننده

آیا شما در مطب دندانپزشکی خود از دستورالعمل های بهداشتی – ایمنی  CDC  به درستی پیروی می کنید؟

توجه داشته باشید اگر می خواهید برای مدت زمان معینی از تجهیزات و ابزار خریداری شده استفاده کنید.حتما باید در  بالاترین سطح استاندارد از آنها مراقبت کنید. در واقع استفاده از فرایند استریلیزاسیون ایمن و کارآمد برای ابزار و تجهیزات دندانپزشکی بسیار مهم و حیاتی است.

دندانپزشکان و متخصصان بهداشت دهان و دندان در خط مقدم جنگ علیه عفونت هستند. فرآیندی که برای تمیز و استریل کردن ابزار و تجهیزات موجود در مطب خود استفاده می کنید، مهم ترین و موثرترین صلاح شما برای محافظت از ابزار، بیماران و خودتان است.

همانطور که در دستورالعمل های طلایی CDC، (مرکز کنترل و جلوگیری ازعفونت در محیط های پزشکی بهداشتی )نیز آمده است، ضد عفونی کردن ابزارهای دندانپزشکی که با بافت نرم بیمار تماس پیدا کرده و اغلب به آن نفوذ می کنند نقش اصلی را در جلوگیری از عفونت در مطب های دندانپزشکی ایفا می کند. چرا که اگر ابزار شما حا وی میکروب باشد عفونت به سرعت ایجاد خواهد شد.

در ادامه ،  برخی از بهترین روش‌هایی را که باید هنگام تمیز و استریلیزه کردن  ابزارهای دندان پزشکی خود رعایت کنید، آمده است . آنها را به دقت مطالعه کنید تا خطر انتقال عفونت را در مطب خود به حداقل برسانید و از طول عمر ابزار خود اطمینان حاصل کنید.

1. از خود محافظت کنید

با استفاده از انواع تجهیزات حفاظت فردی (PPE)، مانند کلاه، عینک ایمنی، ماسک صورت، لباس های غیر قابل نفوذ نه تنها از خود در مقابل آلودگی میکروبی محافظت می کنید بلکه  از انتقال هر گونه عامل عفونی از خود به ابزار هم جلوگیری می کنید.

استفاده از دستکش های کاربردی که در برابر سوراخ شدن و مواد شیمیایی مقاوم هستند و می توان آنها را در اتوکلاو بخار ضدعفونی کرد، به ویژه هنگام تمیز کردن ابزارهای دندان پزشکی برای هر مطب دندانپزشکی ضروری می باشد.

برخی از متخصصان و  دندانپزشکان از اینکه دستکش های کاربردی کاملا مناسب سایز آنها نبوده و بیش از حد بزرگ و حجیم هستند، ابراز نارضایتی می کنند. اما در هرصورت می توانید با خرید گزینه های بهتر و راحتتر که در بازار عرضه می شود سلامت و بهداشت خود و سایر افراد را تضمین می کنید .

2. ابزار خود را از قبل خیس کنید

اگر نتوانید ابزار خود را بلافاصله پس از استفاده  تمیز کنید. جدا کردن زباله‌های بیولوژیکی (مثلاً خون) که روی ابزارخشک می شوند، سخت خواهد بود، بنابراین بهتر است آنها را از قبل خیس کنید تا در زمان مناسب با دقت و حوصله کافی به ضدعفونی کردن آنها بپردازید.

متخصصان کنترل عفونت توصیه می کنند ابزارهای آلوده را با محلولی برای مرطوب نگه داشتن تجمعات آلی اسپری کنید.برای اینکار ژل های اسپری آنزیمی بهترین گزینه اند که می توانند به راحتی هر گونه تجمعی را تا زمانی که آماده استریلیزه کردن  صحیح ابزارها شوید، از بین ببرند.

3. ابزار را قبل از استریل کردن با بخار تمیز کنید

اگر قبل از رفتن به اتوکلاو زباله ( مواد اضافه )  روی ابزار باقی بماند، بخار فوق گرم ممکن است نتواند با تمام سطح دستگاه تماس پیدا کند بنابراین بر اساس استاندارد های (CDC) قبل از استریل کردن، مواد قابل مشاهده را از ابزار جدا کنید.

راههای مختلفی برای انجام این کار وجود دارد، از جمله :

تمیز کردن اولتراسونیک

در این روش از امواج فرا صوت عبور داده شده از محلول برای جدا کردن  مواد زاید و زباله ها  استفاده می شود. محلول اولتراسونیک، یک محلول غلیظ بدون کف است که بر پایه مواد قلیایی با کارایی بالا تهیه شده وحاوی آنزیم هایی  برای جلوگیری از تجمع مواد معدنی، لکه بینی و خوردگی است.این روش برای برای پاکسازی ابزارهای دندانپزشکی و جراحی مانند ساینده ها، حامل های آمالگام، اسپاتول، الواتورهای دندانپزشکی، فورسپس اکسترکشن و سایر ابزار مناسب  می باشد.

واشرهای خودکار

این واشرها می توانند با حذف نیاز به شستشو یا خشک کردن دستی ابزار، در زمان صرفه جویی کنند.

شستشوی دستی

از آنجا که بیشترین زمان و تلاش را می طلبد و بیشترین خطر تصادفات تیز را نیز به همراه دارد  توسط CDC توصیه نمی شود.

4. ابزار را کاملا خشک کنید

 قبل از استریل کردن در اتوکلاو، بسیار مهم است که ابزار خود را به طور کامل خشک کنیدهمانطور که جان آ. مولیناری، کارشناس کنترل عفونت، در شماره فوریه 2016 مجله  Dental Economics می نویسد، ضدعفونی کننده ها تنها مقدار رطوبتی را که وارد ابزار شما می کنند، از بین می برند. اگر ابزارخود را در دستگاه استریل کننده مرطوب قرار دهید، خیس بیرون می آیند. در نتیجه بسته بندی (در مرحله بعد) نیز خیس می شود. و بسته بندی مرطوب می تواند باکتری ها و رطوبت را از پوست انسان خارج کند، که خطر آلودگی ابزار را افزایش می دهد.

5. ابزارها را بسته بندی کنید

آخرین مرحله قبل از قرار دادن ابزار خود در دستگاه ضدعفونی کننده این است که آنها را با بسته بندی کنید. بسته بندی باید مهر و موم شود تا وسایل هنگام خارج کردن از دستگاه استریل کننده در معرض هوا قرار نگیرند.حتما پوشش اتوکلاو را انتخاب کنید که به ماده استریل کننده اجازه نفوذ می دهد و می تواند در برابر شرایط سخت استریلیزاسیون با بخار مقاومت کند بدون اینکه نرمی و استحکام آن به خطر بیفتدCDC  نظارت بر فرایند عقیم سازی را توصیه می کند. تا اطمینان حاصل شود که آیا دستگاه ضد عفونی کننده به دمای مناسب رسیده است، برای مدت زمان مناسب کار می کند و یا بخار در بسته بندی نفوذ میکند.

6. ابزارها را با دقت در دستگاه استریل کننده قرار دهید

این درست نیست تا جایی که می‌توانید ابزارهای زیادی را در هر چرخه اتوکلاو قرار  دهید، بار بیش از حد بار عامل اصلی استریلیزاسیون ناموفق هستند. زیرا ضدعفونی کننده های بارگذاری شده بیشتر طول می کشد تا به دمای مطلوب برسند، و هنگامی که، ابزار خیلی نزذیک به هم باشند ممکن است با مقدار کافی ماده استریل کننده تماس نداشته باشند. در این مورد توصیه می شود بسته ها را روی قفسه ها بر روی لبه هایشان قرار دهید تا عامل استریل کننده فضای زیادی برای گردش داشته باشد.

بهترین نوع بسته بندی ابزارهای دندانپزشکی

تمیز کردن و استریل کردن ابزارهای دندانپزشکی  به روش صحیح می تواند زمان بر باشد، مخصوصا اگر هر ابزار را به طور جداگانه به کار بگیرید.

ایمن ترین و کارآمدترین مطب های دندانپزشکی ابزارهای خود را به صورت کاست بسته بندی می کنند. هر کاست را می توان برای یک روش خاص پیکربندی کرد، به این معنی که پزشکان زمان کمتری را در کنار صندلی برای جستجوی ابزار صرف می کنند. استفاده از کاست ها  آسان تر و ایمن تر است، زیرا می توان آنها را مستقیماً در پاک کننده های اولتراسونیک، واشر ابزارهای دندانپزشکی و ضدعفونی کننده ها قرار داد و سپس تا زمانی که نیاز باشد به طور مرتب نگهداری کرد.

در واقع، دندانپزشکانی  که از سیستم مدیریت ابزار مبتنی بر کاست استفاده می کنند عملا بین 5 تا 10 دقیقه صرفه جویی در زمان دارند. بنابراین هرچه روش پردازش ابزار شما ساده تر باشد، شما و تیمتان می توانید زمان بیشتری را برای درمان بیماران صرف کنید. و هر چقدر در مورد تمیز کردن و استریل کردن وسایلتان هوشمندتر عمل کنید، برای جلوگیری از انتقال عفونت مجهزتر خواهید بود.

ابزار دندانپزشکی  بحرانی( پر خطر) ، نیمه بحرانی و غیربحرانی( بی خطر )  چیست؟

Earle Spaulding متخصص میکروب شناسی در سال 1939 مقاله ای در زمینه ضد عفونی ابزارهای جراحی در محلول های شیمیایی منتشر کرد و یک استراتژی برای استریل کردن یا ضد عفونی اشیا و سطوح بی جان بر اساس میزان خطر استفاده از آنها برای جامعه پزشکی پیشنهاد کرد.

اسپولدینگ به دلیل مطالعه گسترده خود در مورد ضدعفونی و استریل کردن ابزار پزشکی، طبقه بندی خود را از درمان مناسب دستگاه های پزشکی بر اساس نحوه استفاده از یک دستگاه اصلاح کرد. گندزدایی شیمیایی بر اساس تماس دست نخورده با پوست، غشاهای مخاطی یا وارد شدن به داخل حفره استریل بدن، به‌عنوان سطح پایین، سطح بالا و استریل‌سازی طبقه‌بندی شد.

ابزارهای دندانپزشکی بسته به خطر انتقال عفونت به سه دسته طبقه بندی می شوند.  بحرانی، نیمه بحرانی و غیربحرانی که این طبقه بندی براساس معیارهای زیر صورت گرفته است .

ابزارهای بحرانی

ابزاری که در تماس با سیستم عروقی یا بافت نرم و استخوان هستند. در زمان استفاده حتما باید استریل باشند. انواع فورسپس ها، لوازم جراحی و … جز ابزارهای بحرانی هستند.

فرایند استریل کردن و نگهداری از ابزارهای بحرانی

ابزارهای بحرانی پس از هر بار استفاده باید دراسرع وقت استریل شده و فرایند عقیم سازی کاملا اجرا شود و یا اگر نیاز به جدا سازی مواد زاید دارند پس از تمیز کردن با حرارت مرطوب استریل کرده و ابزارهای بسته بندی شده را برای جلوگیری از آلودگی محیطی در یک فضای  بهداشتی و ایمن نگهداری کنید. اگر ابزار بحرانی مد نظر شما  حساس به گرما و یا رطوبت است با استفاده از یک فرایند جایگزین مانند فرایند شیمیایی خودکار در دمای پایین، فرایند استریل شیمیایی مایع و یا فرایند استریل کردن اکسید اتیلن ضد عفونی کنید.

توجه داشته باشید که ابزارهای استریل شده از طریق فرایند شیمیایی مایع، باید فورا مورد استفاده قرار گیرند.

ابزارهای نیمه بحرانی

ابزاری  که با غشاهای مخاطی یا پوست سالم تماس پیدا میکند. مانند فرزها، آینه دندانپزشکی و …

فرایند استریل کردن و نگهداری از ابزارهای نیمه بحرانی

 پس از استفاده در اسرع وقت استریل کنید و در صورت نیاز به جدا سازی زباله و مواد زاید، اول تمیز کرده سپس استریل کنید. اگر ابزار نیمه بحرانی  مد نظر شما استریلیزاسیون با حرارت مرطوب را تحمل نمی کند، از یک فرآیند استریلیزاسیون با دمای پایین یا ضدعفونی یا ضدعفونی کننده شیمیایی درجه  بالا استفاده کنید.یادتان باشد  همیشه ابزارهای بسته بندی شده را برای جلوگیری از آلودگی محیطی در یک فضای  بهداشتی و امن  نگهداری کنید.

ابزارهای غیر بحرانی

 ابزاری که فقط با پوست سالم و بدون غشاهای مخاطی تماس دارد.ماسک، صندلی، یونیت دندانپزشکی جز ابزارهای غیر بحرانی به حساب می آیند

فرایند استریل کردن و نگهداری از ابزارهای غیر بحرانی

در صورت لزوم با محلول شوینده تمیز کنید و در صورت نیاز به ضدعفونی ، با مواد ضدعفونی کننده سازگار با درجه پایین یا سطح متوسط ​ استریل کرده و در یک مکان خشک و تمیز نگهداری کنید تا آلودگی به حداقل برسد.